Is het leven een geschenk in tijden van Corona?

Door Liesbeth van Tongeren

Sinds half maart weten we zeker dat onze wereld niet zo veilig is. Door de globalisering kunnen we de verspreiding van het Coronavirus niet voorkomen. Zware maatregelen die overal ter wereld zijn genomen om het virus te vertragen liegen er niet om.

Mijn eerste reactie was gelaten. Misschien omdat ik gewend ben veel te werken vanuit huis. Maar naarmate de tijd verder gaat word ik opstandig. Niet gek, want ik kan niet meer sporten. De vakantie is geannuleerd. Voorzichtig doen we boodschappen en een bezoekje aan familie en vrienden zit er voor nu niet in.

Mijn bezit
Ik heb het gevoel dat ik van mijn vrijheid ben beroofd. Ik mag geen eigen keuzes meer maken omdat de overheid mijn dagelijkse leven bepaalt. Het maakt me opstandig als ik bedenk dat een bewoner in een verzorgingshuis geen bezoek meer mag ontvangen. Vanuit de gedachte dat het leven je bezit is, kan ik dat gevoel wel rechtvaardigen. Maar vanuit het perspectief van Undefended Leadership vraagt het van mij juist drie andere keuzes:

Keuze 1: Ik ontvang het leven als een geschenk in plaats van als mijn bezit
Het verandert mijn manier van denken. In plaats van bezig zijn met wat me is afgenomen, besef ik hoe rijk ik ben vanwege gezondheid, contact met familie, vrienden en collega’s via internet, gevarieerd eten, wandelingen in de natuur. Teveel om op te noemen.

Keuze 2: Ik kies om te wonen in een wereld die vrijgevig is en vertrouw daarop
Het verandert mijn manier van kijken. De zon straalt en zet de bomen in bloei. IJsbergslazaadjes poppen uit de grond en ik zie de kracht  van de schepping.  De buurvrouw op de moestuin schenkt een lupine. Zonder voorbehoud.

Keuze 3: Ik geef en deel met anderen in plaats van veiligheid en bescherming voor mijn eigen wereld
Het opent mijn hart. Ik sta meer open voor wat er komen gaat. Leef meer in het moment. Ik schrijf bemoedigende kaarten voor bewoners in het verzorgingshuis, bezorg een maaltijd bij een alleenstaande buur, veeg de tuin aan van een ander en groet bewuster de mensen die ik tegenkom op straat.

Eerlijk is eerlijk, als het er op aankomt heb ik geen enkel recht van spreken. Ik heb het leven ontvangen om niet.

De ander
Een undefended  houding in tijden van Corona verlegt de aandacht van mijzelf naar de ander. Het schept ruimte om mij in te leven en te reageren met empathie op het gevoel dat een situatie oproept. Ik kan ‘empathisch openstaan’,  zoals Simon Walker het noemt.

In het Grieks staat het woord crisis voor het beslissende moment.  Het doet me denken aan het ‘moment van de waarheid’ waar we mee werken in de leertracks van ons instituut. In die momenten gaan we aan de slag met een afspraak, activiteit of ontmoeting die gepland staat waarbij je echt oefent met het in de praktijk brengen van een leerdoel. Een leerdoel zoals de keuze die ik maak om het leven te ontvangen als een geschenk.

  • Wat is in deze Coronacrisis jouw leerdoel?
  • Op wat voor een manier zou jouw leven ten goede veranderen als je de wereld als vrijgevig ervaart?

Vier tips voor Undefended leven in Coronatijd

Door Oeds Blok

De ingrijpende situatie rondom het Coronavirus wereldwijd laat mij opnieuw stil staan bij wat het hart is van een undefended leven. Hier vier tips die ruimte maken voor leven te midden van druk.

Tip 1: Geef aandacht aan wat je voelt
Al jarenlang ben ik dit aan het leren en de gewoonte groeit. Elke week sta ik na een stuk hardlopen letterlijk een tijdje stil midden in het bos (filmpje 29 sec.)! Ik merk in deze tijd dat ik de interactie met anderen mis. Ik voel mij teruggeworpen op mijzelf door het loslaten van activiteiten. Tegelijk wil ik er zijn voor anderen. Ik besef weer dat ik graag gezien wil worden, voor een gevoel van eigenwaarde. Acties om er te zijn voor anderen leveren ook mooie nieuwe ervaringen op: contact met Whatsappvideo, online coaching en naar mensen toegaan in de buurt om buiten een praatje te maken.

Tip 2: Herken bij jezelf de logica van het zelfbehoud
Hoe kan ik leren herkennen wat er speelt in wat ik voel? Van Simon Walker leer ik: angst heeft op een onbewust niveau een sterke invloed op ons gedrag, omdat we in principe datgene doen of laten waardoor we onszelf het meest veilig voelen. We hebben een basisoriëntatie om onszelf te verdedigen. Onze houdingen en ons gedrag ‘werken voor ons’ om veilig te zijn en dienen tegelijk het goede van anderen. Ik herken dat tegenstrijdige in mijzelf in deze tijd. De drang naar actie kan zomaar een manier zijn om mij weer veilig en goed te voelen over mijzelf en een gevoel van controle te krijgen. De druk van deze Coronatijd ‘triggert’ zo mijn defendedness.

Tip 3: Leer kiezen om open te staan voor de liefde die ‘veel dichterbij’ is
Is er een weg om het zelfbehoud los te durven laten? Ik noem dat graag de long walk to freedom: een lange en hoopvolle weg! Ik leer te kiezen om open te staan voor de liefde van de ander en van de Ander, die de hele tijd al dichtbij is. Ik realiseer me, wat Anouk zingt over de liefde: ‘Het bleek juist allemaal veel dichterbij.’ (Anouk ‘Jij’; Wen d’r maar aan) Ik ontvang liefde in een opmerking van een van m’n kinderen, in de lentezon in het bos. De dagelijkse praktijk van ontvangen laat nieuw vertrouwen groeien in mijzelf en in de A/ander, en is voor mij het hart van een undefended leven in onze wereld, niet beheerst door angst of de noodzaak van zelfbehoud.

Tip 4: Help elkaar het ‘moment te kennen’
Deze undefended houding geeft ons openheid om als leiders in deze Coronatijd het ‘moment te kennen’ en anderen hiertoe in staat te stellen. Ik denk dat dit – bij de ongekende omvang van de Coronacrisis – de tijd is om elkaar te helpen om gevoelens van machteloosheid en lijden te doorleven en onze beperkingen te erkennen. Tegelijk zien we door de worstelingen heen tekenen van undefended leven in de openheid naar elkaar in de samenleving! De Coronatijd laat ons als mensheid en als leiders sterker dan ooit een gezamenlijke roeping voelen in de wereld. Simon Walker: ‘De taak van vandaag is niet alleen om individuen in staat te stellen efficiënter te worden, maar ook om ons collectief in staat te stellen meer samen te werken.’

  • Welke van de 4 tips helpt jou in deze Coronatijd?
  • Wat wil je hiermee doen, persoonlijk en in je leiderschap?

Een goede leider is vrij en bewegelijk

Dit artikel is geschreven op verzoek van de Academie van de Protestantse Kerk in Nederland en ook beschikbaar als pdf via deze link.

10 minuten leestijd

Wat is goed leiderschap in de kerk? Simon Walker ontwikkelde de benadering The Undefended Leader, in de context van de theologische opleiding van predikanten aan Wycliffe Hall in Oxford. Hij zegt: ‘Bewegelijkheid is de belangrijkste bekwaamheid die een leider zou moeten ontwikkelen.’

Instituut voor Undefended Leadership doet de belofte dat je na het volgen van een van hun tracks vrijer en bewegelijker bent geworden als leider, waardoor je bewuster aanwezig bent in verschillende situaties. Hoe ziet dat vrijer en bewegelijker worden er in de praktijk uit bij leidinggeven in de kerk? Oeds Blok en Liesbeth van Tongeren, initiatiefnemers van Instituut voor Undefended Leadership, geven twee voorbeelden en aanwijzingen om mee te oefenen in de praktijk.


Vrijer worden van zelfbehoud, twijfel en compromissen

‘Lig ik opnieuw in de clinch met mijn vrouw. En terecht hoor. We hadden afgesproken samen uit eten te gaan en dan komt er precies die avond een vergadering van het jeugdwerk tussendoor waarin ze mij vragen om een bijdrage te leveren. Het loopt al langere tijd stroef binnen het jeugdwerk en nu vragen ze eindelijk om hulp. Een kans die ik niet voorbij kan laten gaan toch? Ja, mijn vrouw heeft wel gelijk. Ik durf geen ‘nee’ te zeggen. Hé bah, ik voel me ellendig en ook nog eens schuldig. Ze heeft al zoveel voor mij over.’

Waar komt het geen ‘nee’ durven zeggen vandaan? Wat kun je doen? Om de weg naar vrijheid te begrijpen, moeten we eerst de architectuur van ons ego begrijpen. Want het is ten diepste ons ego dat we verdedigen (Walker, 2019). De aandacht hiervoor brengt ons terug naar onze wortels, de wijze waarop we onze opvoeding hebben ervaren. Misschien is het gevoel herkenbaar van vroeger. Het opgroeien in een gezin waar conflicten taboe waren en je het gevoel had dat je iedereen tevreden moest houden. Je hebt niet geleerd dat de banden sterk genoeg zijn om iets te kunnen zeggen waar een ander niet blij mee is, bang dat mensen niet meer tevreden met je zijn als je niet levert wat wordt gevraagd, bang dat de banden breken.

Misschien lijk je wel op de speler die op het voetbalveld steeds alle gaten dichtloopt. Dat werkt niet. Je verliest jezelf en anderen komen niet in hun spel. Undefended doelen stellen is juist de gemeenteleden en de gemeenschap helpen om hun verantwoordelijkheid te nemen. Dat is je doel en taak, zoals Paulus het schrijft: de heiligen toerusten voor het werk in zijn dienst (Efeziërs 4:11 De Nieuwe Bijbelvertaling). In het beeld van de voetbalwedstrijd: geef een assist! Wat betekent dit in de geschetste situatie? Vraag de jeugdouderling om de bijdrage die jij zou verzorgen op zich te nemen. En bied hem of haar eventueel je hulp om dit te kunnen doen.

Leiderschap is de activiteit – welke activiteit dan ook – die anderen dieper leidt naar het volle menszijn: wat hen in staat stelt om het leven dat zij, als een uniek persoon binnen de geschapen mensheid, hebben ontvangen te aanvaarden en daarvoor verantwoordelijkheid te nemen.’ (Walker, 2019 pag. 185)

Walker onderscheidt vanuit de opvoedomgeving vier ego’s die zijn terug te voeren op het wel of niet vertrouwen van jezelf en de ander (Walker, 2019). In het voorbeeld van het ‘aanpassend ego’  is er actie nodig met vertrouwen door te leren ‘nee’ zeggen. Vertrouwen is van groot belang voor de vorming van het ego. Dit heeft te maken met gevaar. De wereld is niet altijd veilig. En dat geldt in het bijzonder voor kinderen. Een kind zoekt bescherming en doet dat in de eerste plaats in de verbinding met mensen die het voor hem of haar kunnen opnemen. Walker (2019) geeft aan dat “als hechte verbintenissen ontbreken, kinderen uitvluchten zoeken naar een mix van, wat psychologen noemen, ‘zichzelf vasthouden’ en ‘zelfpromotie’ om zichzelf veilig te voelen. Dergelijke gedragspatronen, ontwikkeld tijdens de jonge jaren, zijn robuust en opmerkelijk lastig om te veranderen.” (pag. 68).

De wijze waarop je ego is gevormd in de jonge jaren neem je mee als leider in het omgaan met je mensen, ook in zo’n gewone situatie met het jeugdwerk. Leiderschap is een uitdrukking van wie de leider van binnen is. Daarom is het noodzakelijk voor goed leiderschap om jezelf goed te leren kennen, te ontdekken waar onze wereld onveilig voor je voelt en wanneer je bezig bent om jezelf te verdedigen. Je hiervan bewust worden en hier bij stil durven staan, is de eerste en zeer belangrijke stap om op weg te gaan naar een vrijer bestaan.

Bewegelijker worden in het innemen van diverse leiderschapshoudingen

Naast het vrijer worden als persoon, is een belangrijk facet van leidinggeven het inspelen op de situatie die zich voordoet en daardoor op de veranderende omstandigheden in de snel veranderende samenleving. Iedere situatie vraagt om een benadering op maat. De undefended leader ontwikkelt de bewegelijkheid om verschillende leiderschapshoudingen aan te nemen, afhankelijk van de situatie. The Undefended Leader gaat uit van acht houdingen, die worden bepaald door drie verschillende krachten. Kort gezegd: de bewegelijkheid om te kunnen kiezen tussen de voorgrond en de achtergrond, tussen sterke kracht en zachte kracht en tussen consolideren en uitbreiden. Er is hierbij sprake van een ecologie met de omgeving: als degene die leidinggeeft beweegt, is er beweging in het geheel van de gemeenschap.

´Ik geniet van preken. En gek genoeg, juist ook van de preekstoel. Ik voel me daar op mijn plek en geïnspireerd. Het is een veilige omgeving waar ik mijn rol als prediker vol overtuiging inneem. In een kerkenraadsvergadering is het anders. Daar is leidinggeven wel ingewikkeld. Neem bijvoorbeeld de situatie rond veranderingen in de liturgie. Het is een gevoelig onderwerp binnen onze kerkenraad en ik weeg mijn woorden zorgvuldig af. In feite zit de discussie hierover muurvast. Mijn eigen mening en visie inbrengen? Daar ben ik heel voorzichtig in omdat ik wel weet hoe verdeeld de meningen zijn. Toch raakt het mij wel als een lid van de kerkenraad zo pertinent tegen vernieuwing is. Maar nee, die emoties laat ik niet zien.’

Wanneer neem je de houding in op de voorgrond (bewegelijkheid tussen achtergrond en voorgrond) en meng je je in de discussie? Durf je sterke kracht te gebruiken als het past (bewegelijkheid tussen zachte en sterke kracht) om de vastgelopen discussie weer vlot te trekken?

Op de voorgrond ben je aanwezig, neem je ruimte in, geef jij de snelheid aan waarmee veranderingen gepaard gaan, sluit je aan bij bestaande afspraken en processen of werk je samen aan groepsdoelen. Op de achtergrond draag je bij aan structuren en uitgangspunten, aan visievorming en ben je reagerend of laat je het initiatief aan anderen. Iedere situatie is uniek en vraagt om een houding op de voorgrond of de achtergrond. Daartussen bewegen is de kunst.

Met sterke kracht bepaal je de agenda, je bepaalt de vorm en de richting in een situatie om een gewenst resultaat te bereiken. Sterke kracht is niet goed of fout. Het kan ten goede worden ingezet en ten kwade. Met zachte kracht durf je los te laten zodat de ander de agenda kan bepalen. Je sluit in de situatie aan bij wat er al is. Vaak zie je met zachte kracht af van je eigen succes om de hele groep in staat te stellen te slagen.

Vanuit het ‘aanpassend ego’ speelt angst voor conflict en het breken van de relatie mee in een zo’n situatie rondom liturgie met de kerkenraad. Lukt het je om je eigen angst onder ogen te komen en in vrijheid te handelen? Bijvoorbeeld door voorafgaand aan de kerkenraadsvergadering te bellen met de voorzitter en te overleggen over jouw inbreng. Je uit te spreken tijdens de vergadering en tegelijk open te blijven voor andere visies. Het omgaan met wat jij ervaart als weerstand en het openstaan voor een ander geluid geeft vrijheid bij de ander en bij je jezelf, je ego stort niet in. Als undefended leader ben je in staat om stil te staan bij je emoties en vrij genoeg te zijn om hier iets mee te doen.

Moment van de waarheid

Leren ‘nee’ zeggen en ‘stil staan bij emoties’ klinkt logisch en begrijpelijk, maar hoe leer je dat? Hoe maak je het gewenste gedrag je eigen? Want aan al dat weten heb je niet veel als het niet een beleving wordt (Rotmans, 2019). Kennis stuwt ons gedrag pas, als het een beleving wordt (Oosterhof, 2017) en dat is de reden van training en oefening. Er is een ervaring nodig om nieuw gedrag je eigen te maken. Kies daarom een moment in je agenda waar het er op aan komt. Een situatie waarin je kunt oefenen om ‘nee’ te zeggen of ‘stil te staan bij je emoties’. Bereid je daarop voor en zorg voor support van mensen om je heen (Tiggelaar, 2018) waardoor de omstandigheden zo ideaal mogelijk zijn om daadwerkelijk te oefenen in het vrijer en bewegelijker worden. Blijf oefenen en herhalen en oefenen en herhalen… en besef dat elke millimeter op de ‘long walk to freedom’ echt vrijheid betekent!

Zelf aan de slag? Volg een track en bestel het boek

Wil je zelf ontdekken hoe je jouw vrijheid en bewegelijkheid vergroot? Zou je willen groeien in het worden van een betere leider? Volg de training Leidinggeven vanuit wie je bent – The Undefended Leader. De track is uitermate geschikt voor predikanten, pioniers en kerkelijk werkers en aan te bevelen om te volgen als gezamenlijke kerkenraad.

In de track wordt gebruik gemaakt van het boek ‘Leidinggeven vanuit wie je bent – het geheim ontdekken van Undefended Leadership’. Je kunt het boek bestellen via deze link.

Over de auteurs

Dit artikel is geschreven door Oeds Blok en Liesbeth van Tongeren. Ze zijn geaccrediteerd coaches en trainers Undefended Leadership en werken onder licentie en supervisie van Human Ecology Education Ltd. Zij werken samen vanuit Instituut voor Undefended Leadership www.undefendedleader.nl. Oeds Blok is theoloog, gediplomeerd coach, pionier en docent. Liesbeth van Tongeren is HR professional, opleidingskundige, trainer en (communicatie)coach.

Bronnen

  • Bijbel (2004). De Nieuwe Bijbelvertaling. Heerenveen: NBG.
  • Oosterhoff (2017). Vals alarm – leven met een dwangstoornis. Amsterdam: Lucht Bv
  • Rotmans (2019). Omwenteling – van mensen, organisaties en samenleving. Amsterdam: De Arbeiderspers.
  • Tiggelaar (2018). De Ladder – waarom veranderen zo moeilijk is én… welke 3 stappen wel werken. Soest: Tyler Roland Press.
  • P. Walker (2019). Leidinggeven vanuit wie je bent – het geheim ontdekken van Undefended Leadership. Amersfoort: Instituut voor Undefended Leadership.

Leiderschap in polderend Nederland

Kan het zijn dat je zo gericht bent op consensus als leider, het eens moeten zijn, dat je eigenlijk jezelf aan het beschermen bent?

Op donderdag 20 juni organiseerden we vanuit het Instituut voor Undefended Leadership in Amsterdam met ruim 90 personen uit diverse organisaties een inspirerende dag over leiderschap met Simon Walker, Remco Spithoven en Annemarie Foppen. Op onze uitnodiging kwam Simon Walker naar Nederland voor een dag over ‘Becoming Undefended’. Een dag voor het symposium genoten we met Simon van Amsterdam. Hij wilde meer weten over de Nederlandse context en wat hier speelt in leiderschap. Wat zou jij zeggen? Met name in zijn tweede lezing over bewegelijkheid in leiderschap zocht Simon met ons de interactie over undefended leiderschap in het ‘polderende landschap’ van Nederland. Ter overweging delen we een van zijn prikkelende punten.

‘Er zijn voordelen aan een samenleving waarin de gemeenschap en leiders alles bespreken en gericht zijn op consensus. Je neemt een gezamenlijke beslissing. Iedereen doet een stap naar voren op hetzelfde moment. Maar het is ook een langzame manier om vooruit te komen. De vraag is: is dit de enige manier van machtsuitoefening die we creëren in ons gezin, in ons bedrijf, in onze samenleving? Of zijn er tijden waarin we de leider het gezag moeten geven om de beslissing te nemen? Deze meer directieve manier van macht gebruiken is nodig als er tijdsdruk is of als de onzekerheid of bezorgdheid schadelijk wordt omdat een beslissing uitblijft. Kan het zijn dat je zo gericht bent op consensus als leider, het eens moeten zijn, dat je eigenlijk jezelf aan het beschermen bent? Je durft geen stap naar voren te doen, omdat je bang bent voor afwijzing. Je zoekt naar veiligheid. Dit kan een moment zijn voor een undefended leider om te zeggen: ‘Dit is de richting die we kiezen. Volg mij!’ Altijd gezamenlijke beslissingen willen nemen kan net zo verdedigend zijn als dat je een leider hebt die vooraan staat en zegt: ‘Dit is de weg.’ Undefended leiders zijn in staat andere keuzes te maken dan anderen om hen heen, omdat ze uitgaan van de situatie en de keuze maken om leiding te nemen en de machtsuitoefening kiezen die past in die situatie.’

Simon zoekt voor deze weg naar vrijheid een integratie tussen leiderschap en een geestelijke bron van erkenning om stappen te durven zetten op de weg van vrijheid. Hij houdt ons deze vragen voor:

  1. Wat is voor jou een stap in de richting van undefended leiderschap? Is het de uitdaging om een stap vooruit te doen en mensen op te roepen jou te volgen? Of is het de uitdaging om macht te delen met anderen en meer te overleggen?
  2. Wat is of wat zijn jouw bron(en) van erkenning en wat heb je nodig vanuit je bron van erkenning om de stap naar meer vrijheid te zetten?

Door Oeds Blok & Liesbeth van Tongeren

Leiderschap is een bescheiden taak

In deze blog dagen we je uit om je visie op leiderschap onder de loep te nemen

Wat is jouw leiderschapsego?

Leiding geven vanuit wie jij bent. Dat klinkt goed. Maar wat betekent het voor jou eigenlijk dat jij leiding geeft vanuit wie je bent? Ben je je bewust van de invloed van jouw vorming als persoon op hoe jij leiding geeft? Jouw persoon en hoe jouw ego is gevormd, doet iets met de organisatie die jij leidt. En de mensen in jouw organisatie doen iets met jou.

In de mist lopen

95% van ons handelen is onbewust. Hoe je reageert is gevormd door je geschiedenis. Vooral in de leeftijd van 2-3 jaar, de pubertijd en begin 20 zijn je hersenen meer ‘van plastic’. De indrukken in die periodes vormen je het meest. Je reageert vanuit je gewoonte en reflex. Ook in je leiding geven. Lange tijd vermoedde ik dat wel voor mijzelf. Maar ik kon er niet de vinger op leggen. Het voelde alsof ik in de mist liep.

4 leiderschapsego’s

Simon Walker onderscheidt in zijn trilogie The Undefended Leader 4 leiderschapsego’s:

  • het vormende leiderschapsego
  • het definiërende leiderschapsego
  • het aanpassende leiderschapsego
  • het verdedigende leiderschapsego

In zijn boek beschrijft hij elk van de leiderschapsego’s en verbeeldt hij de leiderschapsego’s ook in een visueel landschap. De variabelen in de leiderschapsego’s zijn: vertrouwen in de ander (hoog of laag?) en vertrouwen in jezelf (hoog of laag?). Dit heeft mij en anderen inzicht gegeven! Alsof de mist opklaart en je helder kunt gaan zien.

Als de mist die opklaart

Het werken met de leiderschapsego’s en de visuele landschappen heeft mij en anderen inzicht gegeven! Het voelt als de mist die opklaart en je helder kunt gaan zien. Dit zijn ervaringen van deelnemers aan de leertrack The Undefended Leader:

‘Ik zie nu vanuit mijn hechting als kind dat ik hoge standaarden heb voor mijzelf.’

‘Wie loopt er door je landschap?’ was een confronterende vraag.’

‘Dicht bij jezelf komen. De vrijheid die naar buiten komt wil ik verder opzoeken. Ontdekken dat ik het kan, vrijheid en geluk.’

‘Uit angst en onzekerheid paste ik me aan. Hard werken, iedereen tevreden houden. Er zijn mooie dingen gebeurt, waarin ik nu mezelf kon zijn.’

Hoe ben jij gevormd?

Wat is jouw leiderschapsego? Hoe ben jij gevormd van jongsaf aan en wat doet dit met hoe je leiding geeft? Wat is je kracht en wat zijn je valkuilen?

Het werken hiermee in coaching en de training The Undefended Leader levert veel op. Interesse? Bekijk onze leertracks en de leertrack persoonlijke leiderschapsontwikkeling. Welkom!

Loslaten en ontvangen, hoe is dat voor jou?

In deze zomerblog prikkelen we je met de stelling ‘ontvangen gaat vooraf aan geven’ en vertellen we over de leertracks The Undefended Leader.

‘Ik geloof ook in de hoge roeping van leiders om te dienen in plaats van te heersen en prestige na te streven. Echter, ik ben er niet van overtuigd dat Greenleaf het bij het rechte eind heeft om dienen prioriteit te geven boven ontvangen.’ 

Prioriteit van dienen boven ontvangen?

Dit schrijft Simon Walker in zijn boek The Undefended Leader naar aanleiding van de benadering ‘dienend leiderschap’, uitgewerkt door Robert Greenleaf in zijn boek The Servant Leader (1970). De kracht van dienend leiderschap is dat het prioriteit geeft aan de ander. Dienend leiderschap vraagt dat leiderschap niet op jezelf is gericht, maar de ander centraal stelt. Deze dienende houding is ook in onze samenleving nog steeds zeer relevant. Het hart van dit concept van dienend leiderschap is dat dienen vooraf gaat aan leiderschap.

Toch zijn er een aantal problemen die vanuit deze overtuiging naar voren komen in de praktijk, juist bij leiders die zich verantwoordelijk voelen voor het welzijn van degenen die zij leiden. Walker noemt er vanuit zijn ervaring vier. Wat herken je bij jezelf en bij mensen in je organisatie?

4 problemen van prioriteit van dienen boven ontvangen

1. Niet in staat zijn om je rol neer te leggen
Vaak ontstaat er spanning als iemand wordt gevraagd zijn of haar rol neer te leggen. Terwijl zij duidelijk willen dienen voor het welzijn van anderen, wordt dan helder dat zij daarvoor ook iets terug ontvangen wat zij niet willen loslaten. De rol voorziet in een emotioneel tekort dat de leider heeft in zichzelf. De rol geeft hen identiteit en waarde. Wat het ook is, zij zijn niet vrij.

2. Erkenning en bevestiging nodig hebben voor alles wat je doet
Natuurlijk is het fijn als iemand ‘dank je wel’ zegt. Bouwen aan een cultuur van bevestiging is zeer waardevol. Het is echter belangrijk dat we leren leidinggeven, los van een bedankje dat we wel of niet krijgen. Misschien herken je de misnoegde gedachte: ‘En er kan nog geen bedankje vanaf.’ Dat roept de vraag op hoe vrij je bent in het dienen van anderen.

3. Je niet kunnen laten dienen
Veel leiders die er willen zijn voor anderen – zeker in de sociale beroepen – vinden het moeilijk om te ontvangen van de mensen om hen heen. Ontvangen van anderen lijkt een ongemakkelijk gevoel te geven. Wat speelt hier?

4. Je bitter voelen over alles wat je hebt gegeven
Je hebt heel veel voor anderen gedaan en baalt dan eigenlijk van alles wat je hebt gegeven. Hoe kan dit? Mogelijk was de dienst niet gegeven als een vrijwillig geschenk, maar als een verplichting.

Ontvangen gaat vooraf aan geven

Het hart van The Undefended Leader is dat ontvangen vooraf gaat aan geven.  Dit roept de vraag op naar wat je bron van erkenning is. De zomer is vaak een tijd van loslaten van taken en bezigheden, een tijd van ontvangen! Twee vragen om mee te nemen:

  • Hoe is het voor jou om los te laten en te ontvangen?

  • Wat kan het voor jouw leiderschap betekenen dat ontvangen vooraf gaat aan geven?

Leertracks The Undefended Leader

Wij zijn blij dat we als Instituut voor Undefended Leadership onze registratie verkregen in het Centraal Register Kort Beroepsonderwijs. Verder zijn we trots op onze nieuwe website. Via onderstaande links vind je meer informatie over onze 4 leertracks. Van harte welkom!

Deel deze blog gerust met mogelijk geïnteresseerde mensen die je kent.
We wensen je een mooie zomer en horen graag van je!

The Undefended Leader
Niet verdedigend zijn als leider is vrij genoeg zijn om helemaal beschikbaar te zijn in de situatie waarin je bent, zonder compromis door angsten, twijfels of de noodzaak van zelfbehoud. 
(Simon P.  Walker in: The Undefended Leader)

Ben jij als leider deel van de groep?

Hoe voelt dat voor jou? Ben jij als leider deel van de groep? Naar aanleiding van de blog over ‘zwakke kracht’, vertelde iemand uit het HBO onderwijs dat hij iets van zichzelf had gedeeld met studenten. De reactie was: ‘Is dit wel handig voor je gezag?’ Zijn reactie naar de groep: ‘Die vraag kunnen jullie het beste zelf beantwoorden.’ Een prachtig voorbeeld van zwakke kracht: vertrouwen in jezelf en in de ander. Als ondernemer op de werkvloer, als manager in je team, als docent in het onderwijs, of als predikant in een kerk: ben jij deel van de groep? Of houd je afstand, omdat je ‘er boven moet staan’?

Wat ook meespeelt: leiders zijn vaak gedreven door idealisme. Niemand loopt zo hard als de directeur of de predikant. Waar anderen de kloof tussen ideaal en werkelijkheid parkeren, kunnen leiders daar niet mee leven. Ze willen verandering! Dit is nog een reden waardoor leiders geïsoleerd raken van de groep. In een recent onderzoek naar burn-out bij predikanten komt naar voren dat relatedness (verbinding) één van de psychologische basisbehoeften is om burn-out te voorkomen. Ook als leider heb je een diepe behoefte om ‘erbij te horen’.

Kan dat: erbij horen, jezelf laten zien en tegelijk je verantwoordelijkheid en rol nemen? Wat zou die ‘verbinding’, die zo’n levensader is voor mensen, kunnen opleveren? Wat zou jij als professional persoonlijk en in je organisatie winnen met deze formule: kracht + kwetsbaarheid = vrijheid?

Geprikkeld? Behoefte aan coaching of training? Bekijk onze leertracks en de leertrack persoonlijke leiderschapsontwikkeling. Welkom!

Is kwetsbaarheid soft?

Waar denk je het eerste aan bij kwetsbaarheid? Van Dale zegt online: ‘vatbaar voor verwonding’ en ‘erg gevoelig’. Andere associaties: breekbaar, licht te raken, teer, zwak. Is kwetsbaarheid soft?

Ik keek een tijdje terug naar Hollands Next Top model. De modellen moesten in hun ziel laten kijken, met emoties als: frustratie en blijdschap. Presentatrice en topmodel Anouk Smulders: ‘Durf lelijk te zijn. Alleen een topmodel durft lelijk te zijn.’ En: ‘Als je je muur laat staan, ben je klaar.’ Alle controle laten gaan. Ongekend moedig. Het leverde kippenvel op. Een menselijk gezicht. Verbinding.

Met het Instituut voor Undefended Leadership introduceren wij in Nederland de benadering van The Undefended Leader ontwikkeld door Simon P. Walker. Onbewust is het vaak je eigen ego dat je verdedigt als leider. Wat doet dit met je leiderschap? Veel leiders, bestuurders en ondernemers zullen zeggen dat kwetsbaar zijn juist problemen brengt. Dat je de controle moet houden. Je zwakheden juist moet maskeren. Zijn er leiders die in hun ziel laten kijken? Die hun strijd en hun passie delen? Leiders die hun menselijk gezicht laten zien in een tijd van grote vragen? Kwetsbaar en ongekend moedig. Verbinding en ja… ook risicovol.

Geprikkeld? Kennismaking of behoefte aan coaching of training? Bekijk onze leertracks en de leertrack persoonlijke leiderschapsontwikkeling. Welkom!

Wat is het effect van zachte kracht?

‘Het moet anders!’ Je hebt visie voor je bedrijf of organisatie. Jij ziet het al voor je. Maar de anderen? Simon P. Walker onderscheidt in zijn trilogie The Undefended Leader tussen sterke kracht en zachte kracht. Vaak wordt leiderschap geassocieerd met sterke kracht. Jij weet het. Jij bent aan het woord. Jij gaat voorop. Jij bent actief. Jij bepaalt richting.

Wat voor effect heeft dit op de mensen die jij leidt? Dat is een ecologie: jij doet een stap vooruit en zij doen een stap achteruit. Als leider kun je ook bewust zachte kracht inzetten. Jij weet het even niet. Je bent stil. Je doet even niets. Welk effect zou dit hebben? Bijvoorbeeld op innovatie, op visie ontwikkeling, op eigen kracht en participatie van werknemers? Ook dat is een ecologie: jij doet een stap achteruit en zij doen een stap vooruit.

Om zachte kracht in te kunnen zetten, heb je vertrouwen nodig in jezelf en in de ander.

Geprikkeld? Behoefte aan leertracks als leider of ondernemer? Bekijk onze leertracks en de leertrack Persoonlijke Leiderschapsontwikkeling. Welkom!