Leiderschap in polderend Nederland

Kan het zijn dat je zo gericht bent op consensus als leider, het eens moeten zijn, dat je eigenlijk jezelf aan het beschermen bent?

Op donderdag 20 juni organiseerden we vanuit het Instituut voor Undefended Leadership in Amsterdam met ruim 90 personen uit diverse organisaties een inspirerende dag over leiderschap met Simon Walker, Remco Spithoven en Annemarie Foppen. Op onze uitnodiging kwam Simon Walker naar Nederland voor een dag over ‘Becoming Undefended’. Een dag voor het symposium genoten we met Simon van Amsterdam. Hij wilde meer weten over de Nederlandse context en wat hier speelt in leiderschap. Wat zou jij zeggen? Met name in zijn tweede lezing over bewegelijkheid in leiderschap zocht Simon met ons de interactie over undefended leiderschap in het ‘polderende landschap’ van Nederland. Ter overweging delen we een van zijn prikkelende punten.

‘Er zijn voordelen aan een samenleving waarin de gemeenschap en leiders alles bespreken en gericht zijn op consensus. Je neemt een gezamenlijke beslissing. Iedereen doet een stap naar voren op hetzelfde moment. Maar het is ook een langzame manier om vooruit te komen. De vraag is: is dit de enige manier van machtsuitoefening die we creëren in ons gezin, in ons bedrijf, in onze samenleving? Of zijn er tijden waarin we de leider het gezag moeten geven om de beslissing te nemen? Deze meer directieve manier van macht gebruiken is nodig als er tijdsdruk is of als de onzekerheid of bezorgdheid schadelijk wordt omdat een beslissing uitblijft. Kan het zijn dat je zo gericht bent op consensus als leider, het eens moeten zijn, dat je eigenlijk jezelf aan het beschermen bent? Je durft geen stap naar voren te doen, omdat je bang bent voor afwijzing. Je zoekt naar veiligheid. Dit kan een moment zijn voor een undefended leider om te zeggen: ‘Dit is de richting die we kiezen. Volg mij!’ Altijd gezamenlijke beslissingen willen nemen kan net zo verdedigend zijn als dat je een leider hebt die vooraan staat en zegt: ‘Dit is de weg.’ Undefended leiders zijn in staat andere keuzes te maken dan anderen om hen heen, omdat ze uitgaan van de situatie en de keuze maken om leiding te nemen en de machtsuitoefening kiezen die past in die situatie.’

Simon zoekt voor deze weg naar vrijheid een integratie tussen leiderschap en een geestelijke bron van erkenning. Hij sluit daarin aan bij het christelijk geloof en het voorbeeld van Jezus. ‘In allerlei situaties had Jezus de vrijheid om het soort macht te gebruiken dat nodig was, omdat hij niet keek naar de reactie van het publiek. Het publiek was zijn Vader in de hemel.’ Simon houdt ons deze vragen voor:

  1. Wat is voor jou een stap in de richting van undefended leiderschap? Is het de uitdaging om een stap vooruit te doen en mensen op te roepen jou te volgen? Of is het de uitdaging om macht te delen met anderen en meer te overleggen?
  2. Wat is of wat zijn jouw bron(en) van erkenning en wat heb je nodig vanuit je bron van erkenning om de stap naar meer vrijheid te zetten?

Door Oeds Blok & Liesbeth van Tongeren