Vertrouwen in ons eigen verhaal

Wat betekent het om als leider undefended aanwezig te zijn in een tijd van maatschappelijke spanning en verandering? Die vraag hield ons het afgelopen jaar bezig. Niet alleen in theorie, maar vooral in de praktijk, dicht bij huis, via Leertrack 365.

In deze blog nemen we eerst wat afstand en richten we onze blik op Europa. Vervolgens maken we de stap naar de samenleving om ons heen. Tot slot zoomen we, met behulp van de socioscoop, in op de specifieke plek waar we ons op dat moment bevinden.

Kunnen we de liederen van onze plek weer zingen?
Om undefended in deze wereld aanwezig te zijn, hebben we vertrouwen nodig in ons eigen verhaal. In onze geschiedenis. In wat ons heeft gevormd. Niet om dat kritiekloos te verheerlijken, maar om er houvast in te vinden en kracht uit te putten.

Daarbij mogen we trots ervaren. Trots op wat we als Europa hebben voortgebracht en weten te bewaren. Op instituties, waarden, kunst, wetenschap, recht en zorg. Tegelijk roept die trots spanning op. Want hoe verhouden we ons tot de schaduwkanten van datzelfde verhaal?

Welke liederen horen eigenlijk bij onze plek in de wereld? Welke melodie vertelt wie we zijn en waar we vandaan komen? En durven we die melodie nog te zingen, in een tijd waarin het publieke gesprek vaak verhardt of stil valt?

Tijdens de Leerdag in 2025 gaf Simon Walker hierover een lezing met de titel ‘Undefended leidinggeven in de westerse samenleving’. In een kort fragment nodigt hij uit om juist hier niet af te haken, maar te luisteren. En opnieuw te leren zingen.

Reflectie
Simon stelt ons de ongewone vraag of we de liederen van onze plek in de wereld weer kunnen zingen?
Een paar vragen om bij stil te staan:

• Als jij van een afstand naar Europa kijkt, wat is het waar jij trots op bent?
• Hoe zou het refrein klinken van het lied dat hoort bij onze plek in de wereld?

Misschien begint undefended aanwezig zijn in de wereld wel bij het herontdekken van ons eigen lied, kwetsbaar, eerlijk en met vertrouwen.

Welke plek neem jij in binnen onze samenleving en hoe kun je daar undefended aanwezig zijn? Dat is de vraag die centraal staat tijdens de Leertrack 365.

Undefended leiderschap in de samenleving
Aan het begin van de lente sloten we een seizoen van experimenteren af met een groep undefended leiders. Vanaf de zomer van vorig jaar hebben we ons, in Leertrack 365, verdiept in het derde boek van de trilogie ‘Leidinggeven met alles te geven – lessen van succes en falen van de westerse sameleving’. Een boek dat verdiept en vragen oproept.

Experimenteren dichtbij huis
Om deze vragen nite abstract te laten blijven, voerden alle deelnemers aan de Leertrack 365 een sociaal experiment uit. Geen grootschalig project, maar een bewuste, kleine interventie in de directe leefomgeving.

Zo werd in één wijk een bouwplaats tijdelijk opgefleurd door middel van wildbreien: een vorm van straatkunst waarbij objecten in de openbare ruimte, in dit geval bouwhekken, werden bekleed met gebreide en gehaakte werken. Op het eerste gezicht misschien iets wat jezelf nooit zou doen, iets kleins en speels, maar juist daarin schuilt de kracht. Want wie experimenteert, leert zien. Niet alleen wat hij of zij toevoegt, maar ook wat er gebeurt. Welke reacties worden opgeroepen? Wat wordt zichtbaar dat eerder onopgemerkt bleef.

Leren observeren met de Socioscoop
Tijdens Leertrack 365 maken we gebruik van de Socioscoop. Het is een hulpmiddel om met andere ogen naar de samenleving te kijken. Ze opent een venster op het alledaagse: je straat, je wijk, het gebouw waar je werkt of samenkomt. Door die bewuste observatie ontdek je wat zich afspeelt onder de oppervlakte van het gewone leven.

Wat dit observeren verdiept, is het model van ‘Sociale Ecologie’ uit Leidinggeven met alles te geven. Met behulp van dit model beschrijft Simon Walker de dynamieken van zichtbaarheid, kracht en stabiliteit. Hij past deze niet alleen toe op de ecologie van de wereldbevolking, maar ook op processen van sociale verandering.

Het model van ‘Sociale Ecologie’ fungeert zo als een lens: een manier van kijken die helpt om patronen te herkennen, spanningen te begrijpen en beweging te duiden.
Wie met deze lens kijkt, merkt dat leiderschap nooit losstaat van zijn context. Het is altijd ingebed in een groter verhaal, cultureel, historisch en maatschappelijk.